Passíusálmur: 13. sálmur
Þetta lag er frá þýska sálmalaginu „Herr Christ der einig Gottes Sohn“ frá 1524, en það telst vera eldra sem veraldlegt lag (frá 15. öld). Það er án nótna í Hólabók 1589 en er með nótum í rytmískri taktgerð í Hólabók 1619 og öllum Gröllurum. Lagið er í dúr-tóntegund en þó eru sterk áhrif frá sammarka molltóntegund í gerð þess.
Pétur Guðjónsson birti þetta lag í útjafnaðri hrynmynd í Íslenzkri sálmasöngs- og messubók 1861 en hann breytti heiti þess í „Sá vitnisburðinn valdi“ og hefur sá lagboði haldist við þetta lag. Í Sálmasöngsbók 1936 er í efnisskrá fyrir 13. Passíusálm vísað á þann lagboða sem er nr. 163. ÍSálmabók 1972 er enginn sálmur með versum úr þessum Passíusálmi og í henni er enginn sálmur með þessum lagboða.
Laggerð Sólrúnar Helgu Guðjónsdóttur svipar töluvert til frumgerðarinnar, þó orðið á henni veigamiklar breytingar. Laggerð Bjarna Þorsteinssonar í Íslenzk þjóðlög (s. 737) við 13. Passíusálm er nokkuð lík nema að þar er lagið í frygískri tóntegund. Bjarni vísar á handrit séra Sigtryggs Guðlaugssonar á Núpi í Dýrafirði með tveimur laggerðum við þetta lag, önnur þeirra líkist meir laggerð Bjarna en hin líkist meir þeirri sönggerð sem ég hef valið.
Við niðurskrift nótnanna var stuðst við söng Sólrúnar Helgu Guðjónsdóttur (f. 1899) í Króksfjarðarnesi. Upptökuna gerði Helga Jóhannsdóttir 1970. Tóntegund: Moll.
Texti og nótur: © Smári Ólason 1998–2001.