Af djúpri hryggð (ákalla ég þig)

Passíusálmur: 41. sálmur

Til eru tvær laggerðir við þennan lagboða en sú laggerð sem við á byggist á latneskum hymna, „De profundis“. Í Hólabók 1589 er sálmurinn „Af djúpri hryggð ákalla ég þig“ án nótna en í Hólabók 1619 er hann með þessu lagi. Í 1. útgáfu Grallara 1594 er þessi sálmur með öðru lagi en í 2. útgáfunni 1607 er laggerðin af „De profundis“ komin við hann, en lyklarnir stemma ekki.

Í efnisskrá Sálmasöngsbókar 1936 er við 41. Passíusálm vísað á þennan lagboða nr. 2. Nr. 2a er lag sem byggist á lagboðanum „Aus tiefer Not rufe ich zu dir“ en nr. 2b er latneski hymninn, „De profundis“. Í umfjöllun um 34. Passíusálm kemur fram að í efnisskrá Sálmasöngsbókar1936 er einnig vísað til lagboða nr. 2 við þann sálm. Engin erindi eru úr 41. Passíusálmi í Sálmabók 1972.

Sama lag var yfirleitt sungið við 24. Passíusálm og við þann 41. þótt þeir hafi hvor sinn lagboðann. Laggerð þeirra Skarphéðins Gíslasonar og Valgerðar Gísladóttur er líkari lagboðanum „De profundis“ en þeim sem gefinn er upp við 24. Passíusálm. Tóntegundin er mjög sérstök, en hún er lókritísk, eða sammarka dúrtóntegund frá 7. skalatóni. Ekki er hægt að sjá líkindi með laggerð Bjarna Þorsteinssonar í bók hans Íslenzk þjóðlög (s. 757). Sú laggerð sveiflast milli dúrtóntegundar og sammarka frygískrar tóntegundar.

Við niðurskrift nótnanna var stuðst við sama söngdæmi og við 24. Passíusálm, söng Skarphéðins Gíslasonar (f. 1895) á Vagnstöðum í Suðursveit og systur hans Valgerðar Gísladóttur (f. 1898). Upptökuna gerði Hallfreður Örn Eiríksson 1967. Tóntegund: Lókritísk.

Texti og nótur: © Smári Ólason 1998–2001.