Passíusálmur: 15. sálmur
Þetta lag er frá þýska lagboðanum „Lob(t) Gott getrost mit Singen“. Í Hólabók 1589 er sálmtextinn „Krists er koma fyrir höndum“ án nótna en við hann stendur lagboðinn „Þér Dottinn ég þakkir gjöri“. Í Grallara 1594 er lagið „Lob(t) Gott getrost mit Singen“ skráð við þennan sálmtexta, eins er í 2. útgáfu Grallarans 1607, í 2. útgáfu Hólabókar 1619 og öllum Gröllurum eftir það. Þannig hefur þetta lag fengið heitið „Krists er koma fyrir höndum“ sem lagboða. Það er nú þekktast í útsetningu Róberts A. Ottóssonar við sálminn „Mín sál þinn söngur hljómi“ úr bókinniTuttugu og tveir helgisöngvar 1967.
Í efnisskrá Sálmasöngsbókar 1936 er vísað á lag nr. 110 með lagboðanum „Krists er koma fyrir höndum“ en það er allt annað lag, upprunalega franskt „Saltaralag“ frá 1539, „Au fond de ma pensee“ við Davíðssálm nr. 130, á þýsku „Zu dir von Herzen Grunde“. Það lag kom fyrst inn á Íslandi hjá Pétri Guðjónssyni í Sálmasaungs- og messubók 1861 (nr. 53) og þá með lagboðanum „Krists er koma fyrir höndum“. Í Sálmabók 1972 er í sálmi nr. 125 (12. vers 15. Passíusálms) vísað til þessa lagboða. Lagið við þennan sálm í Sálmabók 1997 er rytmísk gerð af laginu sem í Sálmasöngsbók 1936 er skráð nr. 80a undir lagboðanum „Hversu mig leysast langar“ frá 1653. Það lag er komið af þýska sálminum og lagboðanum „Befiehl du deine Wege“, sem í íslenskri þýðingu er sálmurinn „Á hendur fel þú honum“. Þar sem til er mjög vel þekkt og frambærileg gerð af upprunalegum lagboða hefði það lag gjarnan mátt standa við þennan sálm.
Það má greinilega sjá skyldleika upprunalegs lagboða Hallgríms við þær laggerðir þjóðlaganna sem ég hef undir höndum og sungnar voru við þennan sálm, en þó hafa þær fjarlægst hann það mikið að þær eru orðnar að sérstökum lögum. Laggerð Bjarna Þorsteinssonar við 15. Passíusálm íÍslenzk þjóðlög (s. 738) svipar nokkuð til þeirra laggerða sem ég hef skráð, en lokahending hans laggerðar er nokkuð sérstæð og ekki í samræmi við það sem ég hef séð.
Við niðurskrift nótnanna var stuðst við söng Guðrún Magnúsdóttur (f. 1886) í Drangshlíð, A-Eyjafjöllum. Upptökuna gerði Þórður Tómasson 1969. Tóntegund: Lydísk.
Texti og nótur: © Smári Ólason 1998–2001.